ارتباطات طبق مدل تحلیل رفتار متقابل (TA)

image_pdfimage_print

اهمیت رفتار بر اساس بخش های سه گانه شخصیتی در ارتباطات طبق مدل تحلیل رفتار متقابل (TA)
در تحلیل رفتار متقابل و در بخش «تحلیل ارتباطی» (یکی از موضوعات مورد بحث در ترم دوم TA که روابط بین افراد بر اساس سه حالت «من» شخصیتی «والد، بالغ و کودک» آنها بررسی می شود) بسته به پررنگ بودن بخش «والد» یا «کودک» شخصیت در هر یک از دو نفر حاضر در رابطه و اینکه شخص با حالت برجسته¬ی «والد» از کدام بخش والدش (حمایتگر یا انتقادگر) و یا شخص با حالت برجسته¬ی «کودک» از کدام بخش کودکش (طبیعی یا سازگار) بیشتر استفاده می کند روابط متفاوتی را می توان بین این دو نفر شاهد بود.
مثلا اگر شخصی که غالبا «کودک» او فعال است و واکنش هایش عمدتا از بخش «کودک» است با فردی که بخش «والد انتقادگر» او معمولا فعال است وارد رابطه شود ممکن است از «کودک پرخاشگر» خود پاسخ دهد یا با کودک طبیعی منفی واکنش نشان دهد (موضع بی تفاوتی و بی خیالی) یا با پاسخ از «کودک لجباز» از سر ناسازگاری برآید یا اگر «کودک مطیع» در او فعال تر باشد همواره مطیع اوامر او باشد (فرد بله قربان گو) که در این حالت اخیر رابطه ای بین این دو شکل می گیرد که «رابطه همزیستی ناسالم» نامیده می شود.

در این رابطه همزیستی و مسالمت آمیز! یک نفر از «کودک» و طرف مقابل از «بالغ و والد» شخصیتش بیشتر استفاده می کند. (بسته به اینکه شخصیت آن دو در دوران کودکی چگونه شکل گرفته است آنها در این حالات قرار می گیرند). گویی یک نفر دائما نقش والد «با مسئولیت» را عهده دار است و طرف دیگر تبدیل به کودک وابسته¬ به او می شود! اینگونه روابط شاید اوایل جذاب هم به نظر برسند (چراکه دو نفر حاضر در رابطه نیازهای همدیگر را از طرف مقابل تامین می کنند) اما به مرور زمان به خاطر دلزدگی ای که به دنبال استفاده نکردن از تمام ظرفیت شخصیتی در دو طرف ایجاد می شود رو به خستگی و فرسایش روحی خواهد گذاشت.
به مثالی واقعی در رابطه با اهمیت تحلیل ارتباطی توجه فرمایید:
“من و همسرم هر دو تحصیلات مشابه و بالایی داریم و یک پسر ده ساله هم داریم. اوایل زندگی، اوضاع خیلی بهتر بود انگار آنقدر متفاوت نبودیم ولی الان هرچه می گذرد گویی فاصله ها بیشتر می شوند!
• من یه کم مذهبی هستم اما همسرم نه. من یه کم سخت گیرم اما اون نه.
• همسرم ۴٣ سالشه. با پسرای سی و یکی دو ساله دوسته. هفته ای یک بار با اونا میره شب نشینی. من اعتراض می کنم. پارسال یک بار مسافرت مجردی رفته و الانم دوست داره باز بره و اصرار داره اما من مخالفت می کنم.
• من کارمندم اما همسرم شغل آزاد مرتبط با تحصیل شون داره. من تو کارم به جایگاهی خوب رسیدم اما همسرم هیچ پیشرفت خاصی تو این سالها نداشته.
• اهل هیچ ریسکی نیست و کاملا می خواد یک زندگی کاملا آروم بدون هیچ استرسی داشته باشه به همین خاطر از نظر مالی هیچ پیشرفت خاصی نکرده جز اینکه بدهکار نیستیم.
• شبها بعد کار میاد جلوی تلویزیون و بیشتر فیلم های ماهواره رو که داستان های عشقی ساده دارند نگاه می کنه!
• تو محل کارش هم سرش با تلویزیون و یه کمی کار گرمه؛ نه مطالعه ای نه برنامه ریزی نه حتی دغدغه ای برای آینده نداره. تا حرفی میزنم میگه من رو مقایسه نکن.
• از خیلی حتی رفتارهای سادش هم دل خور میشم مثلا در هر حالتی آب دهانش رو حتی بیرون تو حیاط خونه و تو کوچه می ریزه حتی از این کارش هم ناراحت میشم چیزی نمی گم اما خجالت می کشم.
نمی دونم چی کار کنم اکثر رفتارهاش رو دیگه قبول ندارم. حس می کنم مرد نشده در بعضی لحاظ. چه کنم که زندگی بهتری داشته باشم؟”

در تحلیل ابتدایی این نمونه توجه به این نکته که همسر این فرد بخاطر قرار گرفتن و به عبارت بهتر «گیرکردن» در حالت «کودک» شخصیت خود این اعمال را انجام می دهد و نه از روی دوست نداشتن همسرش مهم به نظر می آید. مسئله مهم بعدی این که بهتر است این خانم هم از «گیر کردن» در بخش «والد و بالغ» شخصیت خود دست کشیده، از «کودک» شخصیتش هم بیشتر بهره بگیرد تا هم بتواند به کمک شور و نشاط بخش «کودک» بیشتر از زندگی لذت ببرد هم همراه خوبی برای همسرش باشد و هم پاره ای از رفتارهای همسرش برای او قابل درک تر شود!
ادامه رفتار «والدانه» با یک کودک، غیر از دور کردن هر چه بیشتر او از ما و شاید لجاجت بیشتر او نتیجه دیگری نخواهد داشت. با درک این نکته شاید همسر این خانم هم بتواند بدون مقاومت سعی در استفاده از «بالغ و والد» شخصیتش را داشته باشد! گرچه این کار قطعا نیاز به شناخت رفتارهای کودکانه از سوی خود ایشان دارد.

——————-

دکتر بابک اکبری

دوره پیشرفته تحلیل رفتار متقابل از ۱۵ بهمن در خانه توانگری آغاز میشود

 

7 دیدگاه در “ارتباطات طبق مدل تحلیل رفتار متقابل (TA)

  1. سلام بر شما دکتر شیری عزیییز!! خیلییییی خوشحالم که با شما اشنا شدمم!! وجود ادمی مثل شما بیشترین تاثیر رو توی زندگی من داشت!! تاثیری بسیااار مثبت!! از یه ادم منزوی و افسره و بی هدف تبدیل شدم به ادمی که ذغذغه پیشرفت دارم!! همش هم بخاطر شمااا و راهننماییاتون بوده!!!! همزمانی در مورد من خیلیی عالی عمل کرد. اون شبی که بی هدف ا ومده بودم ساری و بنر تبلیغاتی همایش ازدواج مثبت شما رو دیدم و پام به همایش شما باز شد رو خوب یادمه…..
    بعدش هم معرفی شدن به کلینیک رهنمود و الان هم دیگه پای ثابت کلاسای روانشناسی هستم و خیلییی اتفاقات و تغییرات مثبت توی فکر و متعاقب ان توی زندگی و رفتارم با اطرافیان ایجاد شد!!! دلم میخواد دستتون رو ببوسم!!! خیلیییییی دوستتووووون دارممممممم!!! از خدا بخاطر افرینش شماااا ممنونم استااااد عززیززز!!!!

    [پاسخ]

    دکتر شیری پاسخ در تاريخ خرداد ۷ام, ۱۳۹۴ ۱۰:۱۱ ق.ظ:

    چقدر خوشحالم که دارید برای رشدتون اینقدر زحمت میکشید
    کلاسها اید ختم به عمل بشه تا شیرینیش دو چندان بشه

    [پاسخ]

  2. خداوند را بخاطر حضور مردمانی چون شما سپاسگزارم دکتر شیری عزیز
    سلامت و شاداب و زنده باشید همیشه
    قطعا که صحبت هاتون همیشه چراغ راه بوده برام ، فقط چند جمله از شما کافی بود که چند سال قبل من یک رابطه ممنوعه رو تموم کنم و این جمله الانتون هم همیشه در خاطرم خواهد موند
    برای همیشه همیشه برای پدرها و مادرهایتان برای بچه ها و نوادگانتان خیر و رحمت آرزو دارم

    [پاسخ]

    دکتر شیری پاسخ در تاريخ بهمن ۲۰ام, ۱۳۹۳ ۴:۲۷ ب.ظ:

    تبریک به تو که جرات برون یافت از رابطه اشتباه را داشتی

    [پاسخ]

  3. سلام استاد عزیزم
    من از خوانندگان قدیمی تون هستم و گیر کرده بودم توی مسیر ازدواجم 34 ساله ام ، راستش میدونم که نباید اینجا سوال بپرسم من سه ماهی هست که درگیر یه خواستگار بودم و بالاخره هم جواب مثبت دادم و این مدت هم با مشاورهای زیادی مشورت کردم که خب به علت تفاوت هایی که بود بعضی این ازدواج رو توصیه نمی کردند و بعضی هم مشکلی نمی دیدند و عاقبت خوبی براش متصور بودند و این شک من رو بیشتر کرد توی خونه هم همینطوره هر چقدر که بابا موافق این ازدواج هستند و طرف مقابلم رو قبول دارند مامان مخالف هستند و هنوز هم مدام بهانه گیری میکنند و از زمین و زمان شکایت دارند که چرا من خواستگارهای قبلی ام را رد کرده ام و این پسر در حد و اندازه من نیست و …
    من تصمیمم رو گرفتم با توجه به تحقیقاتی که کردیم و کسی از ایشون بد نگفته و تقریبا همه تاییدشون کردند و اینکه با توجه به صحبت های این دو سه ماهه به یک جمع بندی قابل قبول البته با در نظر گرفتن شرایط سنی م رسیدم ، امیدوارم که بتونم روش به عنوان یه همسر حساب کنم و توکل کردم و جواب مثبت دادم .
    الان هم به دعای خیرتون نیاز دارم فقط ، خواهش میکنم دعا بفرمایید که عاقبت این ازدواج خیر باشه

    [پاسخ]

    دکتر شیری پاسخ در تاريخ بهمن ۲۰ام, ۱۳۹۳ ۷:۱۶ ق.ظ:

    زهرای عزیزم
    به غیر از دعای خیر ازت میخواهم دقت کنی که ازدواج خوب ساختنی است نه رسیدنی
    با قدرت سازگاری است که ازدواج خوب ساخته میشود
    مردت باید کسی باشه که بتونی باهاش سازگاری کنی و او نیز بتونه

    [پاسخ]

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.