گفتگوی تلویزیونی میلاد دخانچی + دکتر شیری+ حجت الاسلام برمایی درباره ازدواج سنتی و غیر سنتی

image_pdfimage_print

میلاد دخانچی :” سنت و مدرنیته در جاهایی به هم برخورد می کنند و ما باید برایش یک راه حل داشته باشیم ، این یکی از گره های جدی جامعه ی ما است .”
” در خدمت دکتر علیرضا شیری مدرس دانشگاه در حوزه ی خانواده و حجت الاسلام محمد برمایی استاد دانشگاه و دین پژوه هستم ، ما در جلسه ی قبل راجع به روش های سنتی و مدرن صحبت کردیم و در مورد این که بالاخره روش قدیمی درست است یا روش مدرن و همچنین در مورد آسیب های هر دو روش صحبت کردیم و تقریبا به این نتیجه رسیدیم که هر کدامشان مشکلات خاص خودشان را دارند ، ما باید چه کنیم ؟”

حجت الاسلام محمد برمایی:” فکر می کنم که اساساً باید یک تفکیکی بین آموزه های دینی و روش قدیم و جدید یا به قول شما سنتی یا مدرن انجام بدهیم ، من بیشتر استفاده از اصطلاح قدیم و جدید را می پسندم ، به خاطر این که نمی خواهیم وارد مقوله ی نظریات مدرنیته و سنت بشویم . اساساً نسبت دین با روش قدیمی چیست؟ نسبت دین با روش جدید چیست ؟ اهمیت همسریابی در دین مثل نعمت اسلام است ، حضرت رسول (ص)  در وسائل شیعه جلد چهارده می فرمایند که انسان مسلمان بعد از نعمت اسلام هیچ فایده ای از نعمت های الهی نبرده است که بهتر از همسر شایسته و مسلمان باشد یعنی این خیلی نکته ی مهمی است ، نگاه این انگیزه به این قضیه و به این نعمت در مبحث دین همین است یعنی دین اسلام برخلاف بسیاری از مکاتب در همه ی شئونات مردم وارد شده است . یک جاهایی اداره می کند و خط کشی گذاشته است و در حوزه ی اجتماعی هم همینطور است اما یادمان باشد دین و آموزه های دینی مدرن نیستند ، اصلا روش جدید خودش ذاتاً هیچ تعارضی هم با آموزه های دینی ندارد ، زمانی ندارد که تعارض این ارزش های دینی نه متحجرانه باشد و نه از آن طرف متهتک باشد…”

میلاد دخانچی:” بگذارید بحث را ساده تر کنیم ، ضمن این که با تکیه بر عقلانیت شریعت و دین کدام یک از این دسته بندی ها درست است  ؟”
حجت الاسلام محمد برمایی:” از کسی پرسیدند مخالفی یا موافق گفت من مخافقم . من نه موافق سنت هستم و نه مخالف آن و همچنین نه مخالف روش مدرن هستم و نه مخالف آن .”

میلاد دخانچی :” شما طرفدار چه هستید ؟”

حجت الاسلام محمد برمایی:” من طرفدار عقلانیت دینی هستم .”

میلاد دخانچی :” عقلانیت دین در مورد همسریابی چه می گوید ؟ سوال این است .”

حجت الاسلام محمد برمایی:” من می خواهم بگویم سنتی نیستیم ، اگر نگاه قدیمی یک جاهایی تداعی های مذهبی دارد باید ببینیم ریشه های عقلانیت مذهبی و آموزه های دینی در آن روش قدیمی ارائه شده است یا نه . می خواهم بگویم در آموزه های دینی این گونه نیست، در آمزه های دینی فرآیند مشخص است ، مثلا در شناخت یک فرآیند جدی ای دارد ، مشخصا کجا باید با همدیگر آشنا بشوند ؟ وقتی با هم آشنا شدند در باره ی چه باید با هم حرف بزنند ؟  رابطه در آموزه های دینی هدف نیست ، رابطه برای یک چیز متعالی تر هدف است و از نشانه های توحید خداوند است ، خلق کردیم از جنس خودتانلِّتَسْکُنُواإِلَیْهَاو بعد از آن می گوید مودت و رحمت یعنی خود رابطه در آموزه های دینی هدف نیست ، رابطه می تواند در جنسیت و قالبش یک ابزار باشد ، در دین اسلام همسریابی متعالی است ، ما می توانیم در مورد همسریابی به  عنوان یک انحراف صحبت کنیم و بگوییم که در همسریابی ما یک جاهایی به دوستیابی رسیده ایم . در دین اسلام همسریابی مقدس است یعنی خانواده به عنوان یک جامعه ی کوچک مقدس مطرح می شود و چون مقدس است هدفی برایش در نظر گرفته شده است .”

میلاد دخانچی :” بیایید کمی مصداقی صحبت کنیم ، مثلا درباره ی سیره ی ائمه (ع) صحبت کنیم ، در باره ی پیامبر اسلام (ص) صحبت کنیم ، این ها چگونه همسریابی می کردند ؟ در واقع اگر بخواهیم که آن را به عنوان یک مدل ، عقلانیتش را برداریم و در فضای امروزمان بازتولید کنیم .”

حجت الاسلام محمد برمایی:” شیوه ها مختلف است یعنی نمی توانیم،  هر کدام از امامان (ع) یا رسول اکرم (ص) برای هرکدام از همسرانشان شیوه های مختلف داشتند ، برای آشنایی و انتخاب از خود حضرت خدیجه (س) که تا ایشان زنده بودن پیغمبر(ص) همسر دیگری را برنگزیده بود ، می خواهم بگویم که اصلا نوع انتخاب بیشتر از طرف حضرت خدیجه (س) بود تا پیغمبر (ص) ، پیامبر (ص) زندگی و فردیت خودش را داشت ، جایگاه خودش را داشت ، یک آدم معروفی بود به نام محمد امین ، و از آن طرف خدیجه (س) هم یک زن ادیب ، یک زن ثروتمند ، شاخص و دارای موقعیت اجتماعی . این ها وقتی که با هم آشنا می شوند ، پیشنهاد وقتی که از طرف یک بانو ارائه می شود به یک مرد ، این جا صرفا ارتباط شکل نمی گیرد ، مراسم شکل می گیرد یعنی گپ و گفتی هم وجود دارد بینشان . خانواده ها وسط می آیند یعنی عموی پیغمبر(ص) و دیگر بزرگان فامیل این بانو که می آیند و صحبت می کنند.  می خواهم بگویم اگر بعضی اوقات بخواهیم حساب کنیم که دین چقدر جدید است می خواهم بگویم که مثلا در هزارو چهارصد سال پیش روش ازدواجی که مثلا در زندگی حضرت علی (ع) و حضرت زهرا (س) وجود دارد در زمان خودش مدرن بوده است چون در آن زمان هیچ وقت پدری از دختری اجازه نمی گرفته است که آیا تو حاضری همسر این مرد شوی ؟ در این جا حضرت رسول ( ص) از حضرت زهرا (س) می پرسد . نوع خواستگاری ای که حضرت علی (ع) انجام می دهد ، نوع شرم و حیا های تحریف شده ، نه کاذب ، نوع برخورد های صادقانه ، مثلا شما حساب کنید که امیرالمومنین در دامن پیغمبر (ص) بزرگ می شود و وقتی که وارد می شود و می گوید که آیا شما حاضرید فاطمه (س) را به همسری من در آورید ، حضرت رسول (ص) بعد از این که می پذیرند و می خواهند که این ازدواج سر بگیرد ، برای عروسی می گویند که علی جان تو چه داری؟ یعنی خیلی صراحتاً . نگاه دین و آموزه های دینی ، آن عقلانیت را دارد حفظ می کند ، حالا در چه فضایی؟ اقتضاء زمانه را می بیند و وارد می شود ، عقلانیت خودش را نیز حفظ می کند ، بعد برای هر ضابطه و هر رابطه ای خط کشی دارد.”

میلاد دخانچی :” آقای دکتر شیری لطفا نظرتان را بیان کنید.”

دکتر علیرضا شیری:” وقتی ما می گوییم سنت و مدرنیته اولین موضوعی که ایجاد می شود این است که سنت در ذهن شما ممکن است شریعت باشد ، در ذهن من شیوه ی قدیمی باشد و در ذهن یک جامعه شناس یک بحث دیگری باشد ، می خواهم بگویم شیوه های قدیمی شیوه هایی هستند که اتفاقا نه روانشناسی می تواند از بعضی هایشان حمایت کند….”

میلاد دخانچی :” ما اصلا اصالتی برای روش های قدیمی قائل نیستیم.”
دکتر علیرضا شیری :” ما ریشه در قدمت های خودمان داریم و ساقه های ما در دنیای امروز دارد سیر می کند …”
میلاد دخانچی :” اما الان مثلا شما خواستگاری را به شکل سنتی اش و به شکل قدیمی اش که پانزده سال پیش اتفاق می افتاده است را بخواهیم در اقتضائات امروز بازتولیدش کنیم ، به مشکل بر خواهیم خورد.”
دکتر علیرضا شیری:” ولی نمی توانیم نفی اش کنیم ، به قول یک نفر از مراجعینم که می گفت انقدر که راجع به جوانان دهه ی شصت صحبت می کنید ، یادتان باشد که جوانان دهه ی شصت در خانه ی جوانان دهه های چهل و سی دارند ازدواج می کنند یعنی باید با آن ها صحبت کنید . در شیوه ی قدیمی شیوه ای بوده است که تعریف دختر به این شکل بوده است که  یک موجود منفعل و یک کسی که یک مقدار خاصی حضور اجتماعی دارد بر اساس همین مقدار جامعه ی مردانه برایش تصمیم گیری می کند ، بدون آن که بخواهیم وارد دامنه ی بحث های فمینیستی بشویم ، واقعیتش این است که ما داریم وارد بازه ای از زمان در این جامعه می شویم که دختر تحصیل کرده زیاد است بنابر این ما اصلا این تجربه را نداشته ایم، هیچوقت این همه دختر تحصیل کرده که کار و حضور اجتماعی دارد نداشته ایم . اینترنت دنیا را کوچک کرده است و من می توانم خیلی انتخاب های دیگرم را ببینم و اینها تا به حال نبوده است . می خواهم بگویم که دختر امروزی به همین دلیل است که وقتی مادرش می گوید که تو سی سالت است یا همه از او می پرسند که پس کی ازدواج می کنی، فشار زیادی را تحمل می کند و اگر ازدواج نکند اصلا در این جامعه پذیرفته شده نیست، چه اتفاقی افتاده است ؟ این دختر عوض شده است و آیا جامعه ی ما برای این دختر عوض شده نسخه ی جدید دارد ؟ به نظر من کم کاری کرده است .”
میلاد دخانچی :” سوال من هنوز پابرجاست ، روش قدیمی یا روش جدید ؟ ”
حجت الاسلام محمد برمایی:” چرا اصرار دارید که حتما یک روش قدیمی یا جدید باشد ؟”
دکتر علیرضا شیری :” خرد قدیم چه بوده است ؟ این بوده است که جوانان خوشبخت شوند و این تغییر نکرده است و هنوز هم پدر و مادر ها می خواهند که فرزندانشان خوشبخت شوند . ما باید این خرد را بازتولید کنیم اما از شیوه های مدرن باید استفاده کنیم ، بعضی هایش با جامعه ی ما سنخیت دارد و بعضی ندارد و بعضی هایش هم در آزمون و خطا است یعنی ما نمی توانیم نادیده بگیریم که یک سری شیوه هایی داشتیم که جواب نداده اند و یک شیوه هایی را داشته ایم که خوب جواب داده اند . ما الگو های مختلف ارتباطی در این کشور داریم یعنی آدم ها که فقط با هم ازدواج نکرده اند ، با هم ارتباط داشته اند ، همکار بوده اند همکلاس بوده اند ، یکسری ازدواج کرده اند، ازدواج های سنتی که بعضی موفق بوده است و بعضی ناموفق . ما الان یک فریم مشخص می کنیم و می گوییم قدیمی یا جدید،مثلا من می گویم که خرد قدیمی را بگیریم و روش جدید را هم کمی تغییر کنیم و زندگی کنیم اما می خواهم بگویم که اگر این کار را هم کردیم چند چیز را بلد نیستیم ، جوان ما چرایی ازدواج را نمی داند ، چرایی الان یعنی سال هزارو سیصد و نود با چرایی ازدواج در سال هزارو سیصد و شصت فرق می کند ، جوانامروز ما شیوه ها را بلد نیست که اصلا چگونه آشنا بشود و به چه چیزی توجه کند ، نمی داند باید چه چیزی را جستجو کند و در این زمینه فردیت ندارد . ما باید با واقعیت رو به رو شویم، آمار طلاق های ما زیبنده ی کشور ما نیست .”
میلاد دخانچی :” دقیقا به همین دلیل است که ما این را به عنوان یک گره طرح می کنیم و در موردش صحبت می کنیم. ما در برنامه ی گذشته به آسب شناسی روش جدید و قدیم پرداختیم ، بیایید این جلسه را به یک کارگاه راه حل تبدیل کنیم یعنی یک اتاق فکر به صورت زنده. ما باید چه کنیم ؟ ما یک شبکه ی اجتماعی داشته ایم که در گذشته پدر و مادر ها فعال بودند ، محل های همسریابی مشخصی بود که الان از بین رفته انداقتضائات زندگی ما عوض شده است ، ما چه فناوری های اجتماعی را به عنوان جایگزین توانسته ایم ارائه بدهیم که به نظر می رسد که نتوانسته ایم . سوال این است که راه حل چیست؟ بیایید به یک مدل میانی فکر کنیم.”
حجت الاسلام محمد برمایی:” من فکر می کنم که شبکه های اجتماعی ما هنوز به هم نخورده است ، برخی از شبکه های اجتماعی که در روش قدیمی وجود داشته است یا مکان های قدیمی که الان شما مثال زدید ، مثل مکان های مذهبی و مکان های آموزشی و مکان های اجتماع عمومی در حوزه های مختلف هنوز هم هست ، اتفاقی که در آن مکان ها دارد می افتد و انتخابی که دارد شکل می گیرد ، روشی که در آن است ، آن محتوا دیگر مورد پسند جامعه ی امروز نیست ، شاید توقعات متفاوت شده است ، شاید این دوری و گسست نسل ها باعث شده است و راه حل این است که آن شبکه ها را به بلوغ برسانیم .”
میلاد دخانچی:” منظورتان چیست ؟”
حجت الاسلام محمد برمایی:” مثلا جلسات روضه ای را که مثال زدید ، دختر و پسری که در این جوامع قرار می گیرند به هر بهانه ای ، به بهانه ی عزاداری ، به بهانه ی شادی ، به بهانه ی دین ، به بهانه ی غیر مذهب ، مسائل فرهنگی ، وقتی که قرار می گیرند ، این آدم در آن فضا باید یاد بگیرد که من در این فضا انتخابم چیست و چه کسی است و چگونه است و چگونه می توانم بیان کنم . وقتی این مهارت وجود ندارد ، ما به سراغ آن جایگاه اجتماعی می رویم ، آموزه های دینی خیلی به مکان ها تقدس نمی دهند مگر این که مسجد باشد ، مگر این که مکان آموزشی باشد یعنی هم عنوانش و هم محتوایش اما آن اتفاقی که آنجا رخ می دهد مهم است ، چقدر عقلانی است ، یعنی همسریابی که این “یابی” بودنش که محتوایش است بر اساس نگاه انسانی به این قضیه یا نگاه صرفا جنسیتی ، آدم ها چگونه همدیگر را می پسندند ؟ این “پسندیدن ” دارد شکل می گیرد .”
میلاد دخانچی:” در واقع ایشان می گویند که ما یک سری مکان های با اصالت داریم .”
دکتر علیرضا شیری:” لازم نیست که ما این برج را خراب کنیم و دوباره بسازیم چون این برج ، برج قوی ای است یعنی خیلی از شیوه های سنتی یا قدیمی خوب هستند ، مثلا خواستگاری چیز بدی نیست ولی مثلا بیاییم و تشریفات خواستگاری را کمتر کنیم. دختر و پسر امروزی که نمی توانند همدیگر را ندیده باشند و اولین بار در خواستگاری همدیگر را ببینند.  در کتاب تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزده( مرحون جعفر شهری) به چیز جالبی برخوردم که دختر و پسر هیچ ربطی به این ازدواج نداشتند و اولین دیدارها دیدار های بی ربطی بوده است ، مشکلی هم ایجاد نمی شد و آدم همدیگر را می دیدند و گزینه ی دیگری هم نداشتند و خوشبخت بوده اند ، الان که این کار ممکن نیست. شیوه ی سنتی خواستگاری ، اگر بعضی چیزهایش را برداریم چیز خوبی است ، مثلا الان در خواستگاری یک بلاتکلیفی وجود دارد، یعنی یک نفر که خواستگاری می رود ،خوبی اش این است که راغب به ازدواج است اما بدی اش این است که دختر نقش منفعل و انتخاب شونده دارد در حالی که خیلی از دختران امروزی می خواهند انتخاب کنند. من این را قبول دارم که در برخی نقاط کشور ما ازدواج به همین شکل صورت می گیرد و مشکلی هم وجود ندارد ولی باید بپذیریم که میلیون ها آدم این جوری هم هستند که دیده نمی شوند ، یعنی دختر از نقش انتخاب شده احساس می کند که کالا است و بهتر است که اول پسر برای دیدار دختر برود نه این که مادر و خواهرش را بفرستد و اگر دختر هم پسندید مراسم خواستگاری با حضور خانواده ها برگزار شود یعنی ما باید اول جایی را پیدا کنیم که آدم ها همدیگر را ببینند .”
میلاد دخانچی:” فکر می کنم این به بحث ما مربوط است . آقای برمایی به نظر شما چه استدلالی پشت تفکیک جنسیتی دانشگاه ها وجود دارد ؟ ”
حجت الاسلام محمد برمایی:” من فکر می کنم وقتی که شما قالب را دارید عوض می کنید باید پشتش یک فکری باشد . تفکیک یا تغییر یک مکان آموزشی از نظر جنسیت باید حتما یک فرآورده یا بهره ای داشته باشد ، این بهره اگر صرفا علمی است یا اقتضائات پذیرش ضریب های دختر و پسر داریم ، من نمی دانم که چقدر می تواند درست باشد . این کارشناسی باید آموزشی صورت بگیرد .”
میلاد دخانچی :” صریحاً نظرتان چیست؟”
حجت الاسلام محمد برمایی:” اگر قرار باشد که جنسیتی باشد ، مشکلی را حل نمی کند ، به این خاطر که ما مهارتی در ارتباط جنس مخالف نداریم یعنی الان در جامعه ی من چقدر به دختر و پسر جوان دارد ارتباطات اجتماعی به صورت آموخته می شود؟ وقتی که تربیت دینی قرار است شکل بگیرد و حوزه ی آموزش بز اساس تربیت دینی شکل بگیرد ، وقتی در دانشگاه قرار باشد که دانشجو ها به هم دیگر “دانشجو” نگاه کنند نه جنسیتی ، این نگاه را باید چه کسی بدهد ؟ اگر آن محیط آموزشی قرار نباشد این را به دانشجو بدهد ، کجا باید این آموخته شود؟”
میلاد دخانچی :”استدلالشان چیست ؟”
حجت الاسلام محمد برمایی:” نمی دانم فقط انقدر مطلع هستم که به دلیل آسیب های اجتماعی در بعضی از روابط دختر و پسر و جنس مخالف به وجود آمده است و فکر می کنم عدم مدیریت است یعنی ناتوانی در بحث مدیریت این رابطه ها است . فکر می کنم اگر آن مهارت شکل بگیرد ، دغدغه ها کمتر می شود و نگاه ها علمی تر . ”
دکتر علیرضا شیری:” ما از اعتماد کردنمان ضرری نمی کنیم …”
حجت الاسلام محمد برمایی:” یعنی مکان های حلال…”
دکتر علیرضا شیری :” بله ، ازدواج های دانشجویی ای که در دانشگاه ها داریم  ، کجا آشنا شده اند؟”
حجت الاسلام محمد برمایی:” ما تجربه های خوبی از ازدواج های دانشجویی داریم .”
دکتر علیرضا شیری:” سه میلیون دانشجو طبقه ی نخبه ی این کشور هستند ، کجا باید رابطه با جنس مخالف را بیازماید و درک کند ؟ من نمی گویم که بروند با هم دوست بشوند، ممکن است این اتفاق بیفتد ،اما نباید همه چیز را زیر سوال برد ، عرض من این است بزرگوارانی که این تفکر را دارند حتما برای این دلایلی دارند اما باید تمام جوانب سنجیده شود ، ما اگر دختر و پسرمان را این گونه ببینیم که تا وارد دانشگاه می شوند برایشان منشور اخلاقی تدوین کنیم ، این نگاه درستی به دانشجو نیست . وقتی با دانشجو مثل دانش آموز دبیرستانی رفتار شود آیا می تواند در آینده مسئولیت زندگی را پذیرا باشد ؟”
میلاد دخانچی :” ما نمی توانیم آن مدل کانادایی را مطرح کنیم چون آن ها این مدل را با توجه به موقعیت اجتماعی فرهنگی و حتی سیاسی خودشان ابداع کرده اند اما سوال این است که چرا ما نمی آییم خلاقیت به خرج بدهیم و فناوری اجتماعی خودمان را به کار ببریم؟”
دکتر علیرضا شیری:” می ترسیم .”
میلاد دخانچی:” از چه می ترسیم ؟”
دکتر علیرضا شیری:” برای این که واسطه ها و نقشی که ایفا می کردند از بین رفته است و کسی مسئولیت نمی پذیرد. دولت طرحی به نام گواهینامه ی ازدواج را مطرح کرد و من یاد دارم که مردم به آن می خندیدند ، حرف بزرگی بود یعنی ما باید یک سری آدم هایی را تربیت کنیم که بتوانند نقش واسطه گری ایفا کنند و پسران و دختران را به هم معرفی کنند. باید شبکه های اجتماعی را فعال کنیم ، یعنی شبکه های حقیقی ای را که داریم ، را باید تقویت کنیم . مردم برای این کار ها خجالت می کشند ، این حیا حیای حمق است و حیای عقل نیست . حیای عقل یعنی که ما باید مصلحت این جوانان را ببینیم ، به اعتقاد من دولت ها نباید ورود بیش از حد به مقوله ی ازدواج داشته باشند فقط باید فضا را فراهم کنند. مثلا همین شورایاری ها که یک نهاد اجتماعی کم هزینه است و حتی کارآفرینی می کند.”
میلاد دخانچی :” جالب است که خانم نیلچی زاده اسم این را گذاشته اند خیرین ازدواج .”
خانم حاج عبدالباقی:” آنچه که در آیات و روایات ما می بینیم ، بحث روش شاید یک بار مطرح شده است در جریان ازدواج حضرت موسی (ع) با دختر شعیب که به نوعی غیر مستقیم که انگار هیچکدام قصد ازدواج ندارند ، این جریان مطرح می شود ولی روشی را من ندیده ام که در قرآن کریم و روایات روی آن تاکید کنند ، شاید درست هم نباشد چون مطابق با مقتضیات زمانه و جامعه روش تغییر می کند ، آن چیزی که مهم است همان اصول است .”
خانم نیلچی زاده :” از معتمدین محلی که مثلا در یک مسجد امام جماعتی که امام جماعت ساکن در محل است ، اگر بیاید به صورت پایلوت در مناطق مختلف شهر و مناطق مختلف کشور ، ائمه ی جماعتی که سلامت ارتباطی شان ، میزان موفقیتشان و نوع ارتباطات مثبت مردم با آنها تایید شده است به صورت پایلوت انتخاب بشوند و این مسجد و این امام جماعت به عنوان نقطی مرکزی مشاوره ی همسر گزینی باشند که قبلا به صورت سنتی بوده است اما الان به صورت خیلی کارآمد تر باید قرار بگیرد و همراه با آن زنان و مردان معتمد محل یعنی همان طور که شورایاری محله داریم ، شورایاری در تحکیم خانواده داشته باشیم که این ها بیایند و حضور پیدا کنند در شورا ها و همراهی داشته باشند و در این نوع همراهی ها این امکان را فراهم بکنند که اول یک فضای سالم ایجاد بشود. ما خیرین مدرسه ساز داریم ، خیرین مراکز درمانی را داریم ، خیرین ازدواج هم باید داشته باشیم . خیر ازدواج معنی اش این نیست که به کسانی که قدرت مالی ندارند کمک کند ، معنی اش این است که بستر وامکان معرفی زوجین را داشته باشند.”
میلاد دخانچی:” در واقع تاکید کارشناسان بر سرمایه گذاری روی نخبگان اجتماعی است .”
حجت الاسلام محمد برمایی:” در کلیپ کانادا آن خانم یک نکته ای را گفتند که ما یک فضای حلال طراحی کرده ایم ، فضای حلال چه فضایی است ؟ مثلا در آن فضای حلال جابه جایی با آقایان بود و خانم ها می نشستند . یک نگاه ارزشی داشتند به یک جنسیت ، حریم های خصوصی حفظ می شده است یعنی مشخصاتی که فرد قرار است از زندگیش بگوید از قبل گفته می شد که چه چیز هایی باشد. در محیط حلال خرافه وجود ندارد ، ما محیط حلال را ما به جریان فال و طالع بینی و بعضا استخاره های بودن عقل گرایی و خرد گرایی ، استخاره ای که ما قرار است طلب خیر کنیم از خداوند آن هم طلب خیری که قرار نیست عقل و خرد و اختیار ما زیر سوال برود . ما باید دوکار را انجام دهیم ، ایجاد این  فضا ها و مدیرت آن که این فضا ها حلال باقی بماند بر اساس یک عقلانیت که من عقلانیت دینی را بیشتر می پسندم چون انسان محور است و صرفا فرد محور نیست . آقای علامه ی جعفری رحمه الله علیه در یک کتابی می فرمودند که برتراند راسل یک نامه ای به ایشان نوشته است که چرا اسلام انقدر ضوابط و قانون وضع کرده است برای ازدواج ؟ ایشان می گفتند که من در جواب نامه ی راسل نوشته ام ، “زیرا که پای انسان در میان است” . آن عقلانیت باید حفظ شود، وقتی حلال بشود شما می بینید که احترام به روحیات زنانه و مردانه ایجاد می شود .”
میلاد دخانچی :” تا چه اندازه فکر می کنید یک همچین ایده ای البته با توجه به اقتضائات فرهنگی اجتماعی ایران قابل بازتولید است ؟”
دکتر علیرضا شیری:” ما کمی از زیرساخت هایش را داریم. اگر خوشبینی ها را به آن اضافه کنیم بپذیریم که ممکن است بعضی خطا ها انجام پذیرد به قیمت این که اتفاقات درست هم زیاد بیفتد خیلی شیوه ی درستی است اتفاقاً . خیلی از نهاد های فرهنگی این کشور این کار را کرده اند کلاس های آموزش مهارت و بهداشت زناشویی گذاشته اند بدون این که هزینه ای دریافت کنند ، ده ها هزار نفر آموزش دیده اند ، کار های خوبی در ایران پایلوت شده است . من فکر می کنم که ما می توانیم کاری کنیم که  کارآفرینی هم داشته باشد. باید یک جاهایی را فراهم کنیم ، شهر داری و دولت می توانند کمک کنند ، مدارس و دانشگاه ها می توانند مشارکت کنند. ازدواج یک چیزی است که فرد هم به لحاظ روانی درگیراست ، هم به لحاظ معنوی و دینی درگیر است ، روحانیان و بسیاری از طلبه های باسواد ما می توانند در این طرح شرکت کنند، روانشناس ها و ممدکاران برای برخی سوال و جواب ها می توانند آنجا باشند .”
میلاد دخانچی:” چقدر از این باید دولتی باشد؟”
دکتر علیرضا شیری:” فقط یکی این که منع های عجیب و غریب باید برداشته شود .”
میلاد دخانچی :” آیا ما اصلا چیزی به نام منع های عجیب و غریب داریم؟”
دکتر علیرضا شیری:” مثلا یک دختر و پسری که می خواهند با هم صحبت کنند در دانشگاه ، در بعضی دانشگاه های ما این قضیه تحمل نمی شود ، یعنی نگاه به صورتی است که یک خلافی ، یک حرامی قرار است رخ بدهد. یعنی هر گفتگویی به نام اختلاط دختر و پسر دارد تعبیر می شود و من فکر می کنم برای سه میلیون طبقه ی جامعه ای که از هر خانواده ای در آن حضور دارند بار خوبی ندارد. این ها می توانند یاد بگیرند که صحبت کنند ، یک سری از این ها ممکن است آمادگی ازدواج پیدا کنند . ما در بحث تنظیم خانواده تجربه ی موفق جهانی داریم یعنی تیمی از طلاب ، پزشکان ، پرستاران ، مددکاران ازاواخر دهه ی شصت در ایران وارد فعالیت شدند و به مردم در مورد شیوه ی بچه دار شدن و بچه دار نشدن توضیح دادند و سازمان بهداشت جهانی از ایران تقدیر کرد ، چرا این اتفاق افتا ؟ برای این که تیمی از همه این کار را کردند. این تیم الان بیاید در مورد ازدواج کار کند.”
میلاد دخانچی :” یعنی شما نقش دولت را یک نوع بسترسازی می بینید.”
دکتر علیرضا شیری:” و نه بیشتر. ما نباید دولت را فرسوده کنیم ، قرن ها این مردم چگونه ازدواج می کردند؟ دولت ها کاری نداشتند. ”
میلاد دخانچی:” نقش مساجد را در این زمینه چگونه می بینید؟”
حجت الاسلام محمد برمایی:” من اساساً مذهب و آموزه های دینی را پناهگاه جراحت های اینچنینی در روش قدیمی و روش جدید می بینم. کسانی که در آن دو نقطه دارند آسیب می بینند باز هم پناهشان دین اسلام است . من کسانی را میبینم که در پروسه ی شناخت آسیب خورده اند و به آموزه های دینی به عنوان یک پناهگاه نگاه می کنند. ما به همین اندازه که نگران هستیم باید مهارت را به جوانان یاد بدهیم . آن کسی که دارد آن مجموعه را اداره می کند دنبال این است که تا می تواند آسیب های اجتماعی اش کم بشود و وقتی می بیند که یک سری روابط در کار تخصصی اش وقفه و منع ایجاد می کنند مجبور می شود یک سری خط قرمز هایی هم بگذارد ، دختر و پسر گارد هایی که در محیط آموزشی می گیرند مشخص است و ما نمی توانیم این را نفی کنیم و ضمن این که یادمان باشد تجربیات خوشایندی در این زمینه نداریم . ما صالا به چه چیزی رابطه می گوییم؟ اساساً در آموزه های دینی رابطه هدف نیست .”
میلاد دخانچی:” منظورتان چیست؟”
حجت الاسلام برمایی:” مثلا ما رابطه ایجاد می کنیم برای رابطه ، اگر رابطه برای رابطه، دوستیابی هم می شود رابطه که امروز دو نفر با هم دوست هستند که پارتنر یا دوست دختر و دوست پسر گفته می شود ، در این فضای دوستی که تعریف دارد . اگر قرار است این رابطه عاطفی شود ، هدف از این رابطه چیست ؟ قرار است صرفاً یک تخلیه ی غریزه یا تخلیه ی روانی صورت بگیرد ؟ اگر مسئله شناخت است آن وظیفه ی ما است . آن دانشجوی ما و آن جوان ما هم گناهی ندارد چون محل های مقدس و حلال نداریم . در محیط های حلال راحت تر می توان اعتماد کرد ، من نگرانی خانواده ها را در این قضیه زیاد می بینم . مادران و پدران واقعا دوست دارند که همیاری کنند ولی نمی دانند چه بکنند ، قبلا اختلاف سلیقه ها خیلی کمتر بود  و من در مهارت های تربیتی برای خانواده ها خیلی متعدد به این برخوردم که فرآیند مهم تر از فرآورده است . اگر فرآیند ، مسیر ، پروسه و مهمتر از آن فرآورده است ما برای هر شخصی نمی توانیم یک فرآیند داشته باشیم ، نگاه تربیتی این است که اگر کسی یک روحیات و خصوصیاتی دارد ، نوع تربیت ایشان هم متفاوت است ، اصل ها و ارزش ها ممکن است یکی باشد اما روش ها متفاوت است . مساجد خیلی منزوی شده اند ، سیستم فرهنگی چون مهندسی فرهنگی درستی را در جامعه پیدا نکرده است . ”
میلاد دخانچی:” ما یک مقوله ای را در جامعه می بینیم ، خانم ها و دخترانی که می گویند ما می خواهیم اصول اخلاقی را رعایت کنیم و از آن سو هم خانمی که درس خوانده و یک مقدار آن اقتضائات قدیمی را بر نمی تابد ، آن ها می گویند که ما دیده نمی شویم . بیایید با طرح این مسئله بحث خانواده ها را پیش بگیریم.”
دکتر علیرضا شیری:” این موضوع وجود دارد یعنی اجتماع دارد فشار می آورد ، خانواده ها باید این فشار را تشدید نکنند یعنی خود خانواده ها فضا فراهم کنند که دختر دیده بشود و درستش این است که دختر ببیند یعنی باز دختر می ترسد که به عنوان یک کالا انتخاب شود. وقتی ما رابطه ی دختر و پدر را بهینه می کنیم یعنی پدر با دختر حرف می زند همانطور که نبی اکرم(ص) با فرزندشان حرف می زدند. پدران ما گاهی برای دخترانشان وقت نمی گذارند ، پدران باید در مورد سلیقه ی دخترانشان در ازدواج آگاه باشند این برای پسران هم وجود دارد اما بحران ازدواج برای دختران است . خانواده ها این شبکه را خیلی بهتر می توانند تشکیل دهند ،چون پیوند های قوی تری بین خانواده ها وجود دارد و باید در مورد شایستگی جوانان صحبت کنند . باید شرایط خواستگاری را از حالت فرسودگی خارج کنند متاسفانه موردی هست که فرد به خواستگاری می رود و از چهره ی دختر خوشش نمی آید و بعد در بهانه گفته می شود که استخاره بد آمده است یعنی هم دین را می زند و هم استخاره را نفهمیده است و هم دختر را در یک بلا تکلیفی و ابهام می برد ، حتما کسی که واسطه بوده است و خانواده ی دختر و پسر خودشان را موظف بدانند که صداقت پیشه کنند و لازم نیست که حتما با یک بیان تند این را بگویند ولی می توانند با منطق و دلایل این مسئله را حل کنند. خانواده ها در مرحله ی آشنایی بسیار می توانند کمک کنند . شصت درصد طلاق های کشور به دلیل عدم آموزش مهارت هایی است که آموزشش کمتر از چهار یا پنچ روز وقت می گیرد . در مورد ازدواج اینترنتی باید بگویم که اشنایی در اینترنت زیاد فرقی نمی کند با آشنایی در محیط حقیقی ، اگر شما مهارت آشنایی بلد باشید باید مراقب یک نکته باشید اینترنت به ذات خودش این اقتضاء را دارد که آدم هایی که اختلال بیشتر دارند ، راحت تر در این فضا فعالیت می کنند و به دختران و پسران می گویم که حواسشان را جمع کنند چون اینترنت هنوز امنیت لازم را ندارد و نباید این آشنایی ها را نادیده گرفت ، باید فرد را بررسی کرد . ما قرن ها مردان و زنانی داشتیم که به خانه ها روشنی می داده اند اما الان بعضی خانواده ها با شوخی ها و متلک هایشان دارند جوانان را از ازدواج می ترسانند و باید والدین چیز های خوب ازدواج را هم بگویند .”
حجت الاسلام برمایی:” صداقت در رابطه و همسریابی باید حفظ شود ، صداقت از نوع غریزه ، غریزه دارد نادیده گرفته می شود ، واقعا نمی بینیم ، ما قرار نیست که ویترین درست کنیم واقعیت این است که آموزه های دینی و قدرت سنت در عقلانیت خودش و البته جوانان ما که ما شاهد ازدواج های خردمندانه ای هستیم چرا امروز در رسانه معرفی نمی شوند ؟اگر بحث صداقت را در این دو جنس به صورت واقع بینانه نگاه کنیم و مهارت را در دو بخش خانواده و دختر و پسر ارائه کنیم و شکل گیری محیط های حلال ، به جای خوشحال شدن از آمار ازدواج ، به خاطر فروکش آمار طلاقمان خوشحال می شویم .”

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.